عورتن کي هراسان ڪرڻ هاڻ ڏوهه آهي

جنرل ضياءَ الحق (1988- 1997) جي عورت مخالف مت ڀيد ڪارن قانونن جي ڊگهي رات کان پوءِ گذريل ڏينهن صدر آصف علي زرداريءَ عورتن کي هراسان ڪرڻ واري بل (2010) تي دستخط ڪري پاڪستان ۾ عورتن جي ڊگهي جدوجهد ۽ ملازمت پيشه عورتن لاءِ هڪ سٺي ۽ محفوظ ماحول جي ابتدا ڪري ڇڏي آهي. ايوان صدر ۾ دستخط ڪرڻ واري تقريب دوران تقريبن 100 عورت ڪارڪنن، پارلياماني ميمبرن ۽ سول سوسائٽي جي تنظيمن شرڪت ڪئي.

جڏهن جنرل ضياءَ الحق جي نڀاڳي ڪاري رات مان نجات حاصل ٿي هئي ۽ 88ع وارين عام چونڊن کان پوءِ محترمه بينظير ڀٽو حڪومت جوڙي هئي تڏهن عورتن خلاف ڪارن قانونن ۾ ترميم ڪرڻ جي لاءِ سنجيده ڪوشش ڪئي وئي هئي. اصل ۾ ضياءَ الحق جي اسلامائيزيشن پاڪستان جي پوري سماجي ڍانچي کي تبديل ڪري ڇڏيو هو. سيڪيولر ۽ مذهبي رواداريءَ واري معاشري کي هن انتهاپسنديءَ جي جهنم ۾ تبديل ڪري ڇڏيو هو. جڏهن ته سماج ۾ جيڪا ٿوري گهڻي برابري ۽ اعتدال پسند قدر هئا جنرل ضياءَالحق جي منافق ڪلچر ۽ پاليسين ۾ انهن کي بُري طرح بگاڙيو ويو ۽ ڏنڊي وارو راڄ اختيار ڪيو ويو. جڏهن ته بيگم نصرت ڀٽو ۽ محترمه جي جدوجهد کي ڪچلڻ ۽ کين هراسان ڪرڻ لاءِ جنرل ضياءَ الحق کين نظر ۾ رکي حدود آرڊيننس جهڙا ڪارا قانون لاڳو ڪيا. عورتن ان خلاف وڏي جدوجهد ڪئي آهي پر اڄ تائين حدود آرڊيننس ختم ٿي نه سگهيو آهي.

صدر مملڪت ان موقعي تي ڳالهائيندي شهيد بينظير ڀٽو جي عورتن جي حقن جي سلسلي ۾ ادا ڪيل لازوال ڪردار جو ذڪر ڪيو ۽ ان کان سواءِ محترمه جي سکر سينٽرل جيل واري قيد تنهائي جو پڻ ذڪر ڪيو. محترمه بينظير ڀٽو جو 21- سالن جي عمر ۾ فاشي جنرل سان مهاڏو اٽڪائڻ ۽ 30 سالا اڻٿڪ جدوجهد اسلامي دنيا ۾ عورت جي جذبي ۽ حوصلي جو واقعي به عظيم مثال آهي. اڄ جڏهن عورت کي هراسان ڪرڻ خلاف قانون دستخط ٿيڻ بعد لاڳو ٿي چڪو آهي ته اڄ اسان کي محترمه بينظير ۽ بيگم نصرت ڀٽو سميت انهن عورت ڪارڪنن کي ضرور ياد ڪرڻ گهرجي، جن هڪ وڏي ڊگهي جدوجهد ڪئي ۽ ٻاٽ ڪاري رات ۾ سحر جا خواب ڏٺا.

پيپلز پارٽيءَ جي دؤر حڪومت ۾ هميشه عورت دوست قانون پاس ٿيندا آهن. هي بل پاس ٿيڻ به ان جي طفيل آهي. اصل ۾ عورت مخالف رجحان جو اڃا به تمام وڏو ٽرينڊ آهي. جيئن ته ان هراسمينٽ خلاف عورتن کي قانون جو سهارو نه هو ۽ نه ان تي عملدرآمد ڪرڻ جو يقين. ان ڪري عورت اهو سڄو زهر پيئڻ تي مجبور ٿيندي رهي آهي. هاڻ به ان قانون جي لاڳو ٿيڻ کان پوءِ وري به سوال اهو آهي ته ان تي عملدرآمد ڪيئن ٿيندو؟ اسان وٽ قانون لاڳو ٿي به ويو پر ڇا اسان اهو سمجهون ته هاڻ ملازمت پيشه خاتون جڏهن گهر کان آفيس يا ڪم واري هنڌ ويندي ته ان کي هراسان نه ڪيو ويندو؟ ڇا پوليس يا مروج قانون عورت کي هراسمينٽ جي شڪايت ڪندڙ عورت کي تحفظ مهيا ڪندو؟ مرداڻي سماج ۾ هڪ عورت ان قسم جي رسڪ ڪيتري کڻي سگهي ٿي ته وک وک تي هوءَ هراسان ڪندڙ روين کي منهن به ڏئي ۽ ان کان پوءِ وارن ردعملن مان به محفوظ رهي؟ ڇو ته اسان وٽ قانون تي ڪيترو عمل ٿئي ٿو ۽ ان جو اسان جي سماج تي ڪيترو اثر آهي اهو اسان کان ڳجهو نه آهي.

پاڪستان ۾ مطلق العنانيت پسند قوتن جيڪي هاڃا ڪيا انهن ۾ مذهب ۽ ڪلچر کي ڍال بڻائي سماجي آزاديءَ وارن قدرن کي نهوڙيو ويو ۽ ٻيو عورت مخالف روين کي هٿي ڏني وئي. عورت کي رڌڻي تائين محدود ڪرڻ، سياست کان پري رکڻ ۽ اڻبرابريءَ طور سلوڪ ڪرڻ وارن روين کي ڪڏهن مذهبي رنگ ڏنو ويو ته ڪڏهن ثقافتي ڍال ڏني وئي. هاڻ عورتن جي حقن واري جدوجهد اها نه رهي آهي جيڪا اڳ هئي. ظاهر آهي ته هاڻ ضياءَ واري دؤر ۾ اسان نه رهون پيا. هاڻ سماج ۾ آزاد ميڊيا، مختلف چئنل، جديد ٽيڪنالوجي ۽ عورت ايڪٽوزم وڌڻ ڪري صحافي صحتمند رجحان به وڌيا آهن. پر ان باوجود پوري معاشري ۾ عورت بابت جيڪي رواجي taboos آهن انهن کي ٽوڙڻ جي ضرورت آهي. عورت مخالف ٻولي، اصطلاح ۽ استعارا اسان جي روايتي ۽ رواجي ڏاهپ جو اڄ به حصو بڻيل آهن. نصاب ۾ ضياءَ الحق واري تعصب آميز ۽ عورتن سان اڻبرابريءَ واري ٽيڪسٽ ۾ ريڊيڪل تبديلي آڻڻ جي ضرورت آهي. مخالف ڪلچر کي ختم ڪرڻ جي ضرورت آهي. ان ڏس ۾ هراسمينٽ بل 2010 هڪ وک آهي، منزل نه آهي.

هاڻ ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته ڄاڻايل قانون لاڳو ٿيڻ کان پوءِ ان تي عملدرآمدي جو تڪڙو ۽ آسان مڪينزم ڳوليو وڃي. قانون لاڳو ڪرڻ سولو پر ان تي عمل سڀ کان اهم مسئلو آهي. اسان وٽ مختلف قانون آهن پر اهي صرف دستوري ڪاغذن ۾ محفوظ آهن. انهن مان فردن کي ڪيترو تحفظ حاصل آهي ۽ اهي قانون ڪيتري ضمانت ڏين ٿا، سچ ته ان تي اسان جي جوڊيشري توڻي ايگزيڪيوٽو اڃا سنجيدگيءَ سان سوچيو ئي نه آهي.